سیر تکوین و تاریخچه هوش هیجانی

اولین نظریه پردازیهای هوش هیجانی به سال 1940 توسط وکسلر[1] ، دال [2] و مازلو [3] مربوط می شود.

وکسلر بیان می کند : عواملی غیر از هوش منطقی ، می توانند باعث افزایش اثربخشی گردند (چرنیس، 2001)

روان شناسان معمولاً انواع هوش را شناسایی و در سه گروه اصلی طبقه بندی کرده اند:

1)هوش انتزاعی : (Abstract Intelligence)

توانایی ادراک و بکارگیری ماهرانه نمادهای ریاضی و کلامی.

2)هوش عینی : (Concrete Intelligence)

توانایی ادراک و برخورد ماهرانه با موضوعات.

3)هوش اجتماعی : (Social Intelligence)

توانایی ادراک و ارتباط با مردم (جانسون و ایندویک[4] ، 1999)

برخی صاحبنظران معتقدند : پیشینه هوش هیجانی را می توان در ایده ها و نظرات وکسلر(1943) به هنگام تبیین جنبه های غیر شناختی هوش عمومی ، جستجو کرد(حبیب پور ، 1383)

وکسلر در گزارش سال 1943 خود درباره هوش می نویسد:

((کوشیده ام ، نشان دهم که علاوه بر عوامل هوشی ، عوامل غیر هوشی ویژه ای نیز وجود دارند که می توانند رفتار هوشمندانه را مشخص کنند . نمی توانیم هوش عمومی را مورد سنجش قرار دهیم مگر این که آزمونها و معیارهایی برای سنجش عوامل غیر هوشی در بر داشته باشد)).

وی در صدد بود تا جنبه های غیر شناختی و شناختی هوش عمومی را با هم بسنجد.

تلاش او در این زمینه را می توان در استفاده وی از کاربرد خرده آزمونهای تنظیم تصاویر ، درک و فهم که دو بخش عمده آزمون وی را تشکیل می دهد ، دریافت.

در این ارتباط در سنجش خرده آزمون درک و فهم (( سازگاری اجتماعی )) و در بخش تنظیم تصاویر ، شناخت و تمیز (( موقعیتهای اجتماعی )) مورد بررسی قرار می گیرند.

پژوهشهای انجام شده توسط سیپس و دیگران (1987) نیز نشان می دهد که بین درک و فهم تصاویر و شاخصهای هوش اجتماعی پرسشنامه شخصیت کالیفرنیا ، همبستگی معنی داری وجود دارد (تیر گری ، 1383)

کوپر ، مدل چهارگانه ای را برای هوش هیجانی ارائه نموده است که شامل ، سواد هیجانی ، عمق و ژرفای هیجانی ، تناسب یا صلاحیت هیجانی و معجزه هیجانی(قدرت کیمیاگری هیجانی) است .

بررسی علمی تر هوش هیجانی بصورت جدی با تحقیق بار آن در اوایل دهه 1980 شروع شد در ادامه این تحقیقات در سال 1983 گاردنر و وکسلر کتاب هوش چندگانه را منتشر کردند.

مبحث هوش هیجانی در سال 1985 توسط (( واین پاین )) دانشجوی مقطع دکتری رشته هنر که در یکی از دانشگاه های آمریکا رساله خود را به اتمام رساند ، مورد مطالعه و بررسی       قرار گرفت .

بعد از وی در سال 1989 ساواف[5] بعنوان مدیر بازرگانی بین الملل ، تحقیقاتی را در این زمینه انجام داد و موسسه ای را در زمینه آموزشهای مربوط به هوش هیجانی تاسیس کرد.

کوپر و ساواف در این موسسه به تحقیق جهانی در این زمینه پرداختند و بدین وسیله سازمان جدیدی به نام ((صنایع دانش پیشرفته )) تاسیس کردند . در نهایت اولین طرح مربوط به هوش هیجانی که از لحاظ آماری و معیار سنجی معتبر است ، توسط چهار تن از صاحبنظران این حوزه به نامهای کوپر ، ساواف ، اوریولی[6]  و دکتر تروکی [7] ارائه گردید.

در سال 1990 جان مایر و پیتر سالووی با بررسی پژوهشهای قبلی دریافتند که برخی از افراد در شناخت احساسات خود و دیگران و حل مشکلات احساسی و هیجانی توانمندترند (هین ، 2004) آنها به همراه دی پائلو [8] اولین تست اندازه گیری هوش هیجانی را ارائه کردند.

بار-آن (1990) در جهت ساختن ابزار اندازه گیری هوش هیجانی پژوهشهایی انجام داد . وی که افتخار دارد واژه ضریب هوشی هیجانی [9] را به نام خود ثبت نماید پس از سالها مطالعه توانست ابزاری را جهت ارزیابی و اندازه گیری هوش هیجانی تهیه کند که در نوع خود کارآمد                می باشد.مطالعات وی در حوزه مدل ترکیبی که در آن هوش هیجانی ، ترکیبی از صفات و    مشخصه های تشخیصی قلمداد می شود قرار می گیرد(ترابی ، 1382)

هر چند هوش هیجانی ابتدا در یک سری از مقالات آکادمیک مایر و سالووی و برخی صاحبنظران دیگر بین سالهای 1990 تا 1993 ارائه گردید اما اولین کسی که توانست هوش هیجانی را بر سر زبانها آورد و در سطح جهانی مطرح کند و آنرا از نظریه به کاربرد نزدیک سازد، دانیل گلمن (1995) بود.وی در اولین کتاب خود در سال 1995 با نام ((هوش هیجانی)) که از پر فروش ترین کتابهای سال آمریکا نیز شد ، توانست توجه متخصصین و علاقمندان هوش را به خود جلب کند . این کتاب موجب انتقادهای جدی از سوی برخی محافل دانشگاهی گردید.بعنوان نمونه مایر و سالووی بر این باورند که نظریه آنها در مورد هوش هیجانی ، عامل اصلی انگیزه گلمن برای نوشتن کتاب پر فروش خود به نام هوش هیجانی در سال 1995 گردید(هین[10] ، 2004)

[1]– Weschler

[2]-Doll

[3]-Maslow

[4]-Johnson & Indvik

[5]Sawaf

[6]-Orioli

[7]-Trocki

[8]-Di Paolo

[9]-Emotional Intelligence Quotient

[10]-Hein

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی تاثیر هوش عاطفی بر عملکرد شغلی کارکنان اداره کل بیمه سلامت استان تهران